ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಅವರ ಜಯಂತಿಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ, ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಮೊದಲು ದಲಿತ ಚಳುವಳಿ, ದಲಿತ ಚಿಂತಕರು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಸ್ಥಾನ ಇತ್ತು. ಈಗ ಎಲ್ಲ ಜನವರ್ಗಗಳು ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕಳೆದೊಂದು ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗಿನ ಈ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕೆಲವರಿಗೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರನ್ನು ತಡವಾಗಿ ಕಂಡು ಕೊಂಡ ವಿಷಾದ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಈಗಲಾದರೂ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಬೇಕು ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದು ಅವರ ಜಯಂತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಭೂಮಿ ಹಕ್ಕು, ದಮನಿತರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿ, ಆರ್ಥಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಶೋಷಣೆ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಚಿಂತನೆಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮನಗಾಣಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರನ್ನು ಒಂದು ಶೋಷಿತ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಸಮದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೆಂದೂ ಅವರ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿಯೇ ದುಡಿದವರೆಂದು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಅವರ ಅಗಾಧ, ವಿಶಾಲ ಪ್ರಜಾತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಇಂದು ಮಾತನಾಡದೇ ಇರಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅದು ಕಾಲವೇ ತಂದಿರುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ, ಅಗತ್ಯ ಎರಡೂ ಇರಬಹುದು.
ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಾಜ ಸುಧಾಕರರು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅದರೆ, ಅಂಬೇಡ್ಕರರಷ್ಟು ಅರ್ಪಣಾ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಧಾನ್ಯದಂತೆ ತಮ್ಮ ಚಿಂತನೆ, ಕ್ರಿಯೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಮೂಲಕ ಈ ದೇಶದ ದಮನಿತ ಜಾತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ದನಿಯೆತ್ತಿದ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರನ್ನಾಗಲೀ, ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನಾಗಲೀ ನಾವು ಕಾಣಲಾರೆವು. ಅಷ್ಟೊಂದು ಭಿನ್ನ, ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಂಬೇಡ್ಕರರದು.
ಮಹಿಳಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ:
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ದೃಢವಾದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಮಹಿಳಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಕೇವಲ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ಪ್ರಗತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾತು: “ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯದ ಏಳ್ಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾದರೆ ಆ ಸಮುದಾಯದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಏಳ್ಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು” ಎಂಬುದು ಮಹಿಳಾ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ಏಳ್ಗೆಯ ಮಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಗೌರವದ ಬದುಕನ್ನು ಒದಗಿಸುವತ್ತ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶೋಷಣೆಗಳು? ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ, ಸತಿ ಪದ್ಧತಿ, ವಿಧವಾ ನಿರ್ಬಂಧ, ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆ ? ಇವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಂತಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ಅವು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾ, “ಪುರುಷರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಅಗತ್ಯ” ಎಂದು ೧೯೨೦ರಲ್ಲೇ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಶಿಕ್ಷಣವು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದರು
ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಮಹಿಳಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ (ಅನುಚ್ಛೇದ ೧೪, ೧೫, ೧೬) ಲಿಂಗಭೇದವಿಲ್ಲದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಿಂದೂ ಕೋಡ್ ಬಿಲ್ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ:
ತಂದೆಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಪಾಲು
ವಿಚ್ಛೇದನದ ಹಕ್ಕು
ವಿಧವೆಯ ಆಸ್ತಿ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕು
ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ನಿಷೇಧ
ಅಂತರ್ಜಾತೀಯ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ
ಇತ್ಯಾದಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಈ ಬಿಲ್ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ನಂತರದ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ (ಹಿಂದೂ ವಿವಾಹ ಕಾಯಿದೆ, ಆಸ್ತಿ ಕಾಯಿದೆ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸೇರಿವೆ. ಈ ಬಿಲ್ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಮಹಿಳಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಅವರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು “ಹೊರಗೆ ಬರಬೇಕು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು, ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ದಲಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಶೋಷಣೆಯ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ದಮನದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ‘ಮೂಕನಾಯಕ’ ಮತ್ತು ‘ಬಹಿಷ್ಕೃತ ಭಾರತ’ದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನುಗಳು ಅವರ ಚಿಂತನೆಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ, ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅವಲಂಬನೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರಳಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದರು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೇವಲ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣವು ಸಮಾಜದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಬೇಕಿದೆ.
- ಜಿ.ಶಾಂತ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ
