ಇನ್ಮುಂದೆ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್: ಆರ್.ಬಿ.ಐ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದೆ ನೂತನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ!

ಮುಂಬೈ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2025 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಚೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಚೆಕ್ ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಗ್ರಾಹಕರ ಅನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ, ಬಹುತೇಕ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಸಾಹತು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಚೆಕ್ ಟ್ರಂಕೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (CTS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಸಮಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಚೆಕ್‌ಗಳು ಕ್ಲಿಯರ್ ಆಗಲು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. RBI ನ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬ್ಯಾಚ್-ವಾರು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ನಿರಂತರ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್, ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ T+1 ಟೈಮ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ಚೆಕ್ ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನಗಳಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ನಿಧಿ ವರ್ಗಾವಣೆ (NEFT) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್ ಗ್ರಾಸ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ (RTGS) ಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ವಿಧಾನಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ತಕ್ಷಣದ ಪಾವತಿ ಸೇವೆ (IMPS) ವೇದಿಕೆಯು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ NEFT ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಿಲ್ಲರೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ರೂ. 25 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ NEFT ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ HDFC ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಅನುಷ್ಠಾನವು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ:

ಹಂತ 1 (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2025 ರಿಂದ ಜನವರಿ 2, 2026): ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಚೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ದಿನದಂದು ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ದಿನ ಕ್ಲಿಯರ್ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಹಂತ 2 (ಜನವರಿ 3, 2026 ರಿಂದ): ಚೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ದೃಢೀಕರಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 ರಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 11 ಗಂಟೆಯ ನಡುವೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಚೆಕ್ ಅನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 2 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಆಧುನೀಕರಣವು ವಿಳಂಬವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಸಾಹತು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೆಕ್ ಕ್ಲಿಯರಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅದರ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಚೆಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆದ್ಯತೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.