ನವದೆಹಲಿ: ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್) ಸಂಪರ್ಕ ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ಸಂವಿಧಾನಬದ್ಧ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ (CSAM) ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕುರಿತಾದ ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಜೆ.ಬಿ. ಪಾರ್ದೀವಾಲಾ ಮತ್ತು ಕೆ. ವಿನೋದ್ ಚಂದ್ರನ್ ಅವರಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ಹಾಗೂ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಕಂಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತಕ್ಷಣವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 21 ಹಾಗೂ 19(1)(ಎ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ
ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ 21 (ಜೀವಿಸುವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು) ಹಾಗೂ ಪರಿಚ್ಛೇದ 19(1)(ಎ) (ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶವು ಮಕ್ಕಳ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. "ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿರಬೇಕೇ ವಿನಃ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಇಲ್ಲವಾಗಿಸಬಾರದು. ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದರಿಂದ ಅಪಾಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯ," ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
ಅತಿಯಾದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಿದರೆ, ಮಕ್ಕಳು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದಾದರೂ ಬೆದರಿಕೆ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಪೋಷಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಅವರು ಹಿಂಜರಿಯುವ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಪೀಠ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಗತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ
ಮಾಹಿತಿ, ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ದೂರದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಏಕೈಕ ಸಾಧನವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶೇಷ ಚೇತನ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಇರುವ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಈ ವೇಳೆ ಅನುರಾಧಾ ಭಾಸಿನ್ (2020) ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರಸೂನ್ (2025) ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ಸ್ಮರಿಸಿದೆ.
ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ
ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ:
-
ಅಪ್ರಾಪ್ತ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣದ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕರ ಅನುಮತಿ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು.
-
ಅಪರಿಚಿತರ ಸಂಪರ್ಕ ತಡೆಯಲು ಮಕ್ಕಳ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿ ‘ಪ್ರೈವೇಟ್’ (Private Mode) ನಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು.
-
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಚೈಲ್ಡ್ ಮೋಡ್’ (Child Mode) ಪರಿಚಯಿಸುವುದು.
-
ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಯಸ್ಕರ (Adult) ಕಂಟೆಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ದೂರವಿಡಲು ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಅಧಿಕಾರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದೆ.
ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಕಂಟೆಂಟ್ ವಿರುದ್ಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾಬೇಸ್
ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ನಿವಾರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೇಟಾಬೇಸ್ (National Database) ರಚಿಸುವಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಅವರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸುವುದೇ ಈ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೀಠ ತಿಳಿಸಿದೆ.
