ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್: ಪ್ರಸಕ್ತ 2026ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ನೊಬೆಲ್ (Nobel Prize in Physics) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಮೂಲದ ಖ್ಯಾತ ಕಣ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ (Particle Physicist) ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಲ್ಜೆನ್ (Francis Halzen) ಅವರಿಗೆ ಈ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪುರಸ್ಕಾರ ಒಲಿದಿದೆ.
'ಐಸ್ಕ್ಯೂಬ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ' (IceCube Neutrino Observatory) ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮೂಲದ ಹೈ-ಎನರ್ಜಿ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳ (High-Energy Neutrinos) ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಮಂಗಳವಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.
https://twitter.com/NobelPrize/status/2107407528157986903
ಏನಿದು ಐಸ್ಕ್ಯೂಬ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ?
ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಗೂಢ ಹಾಗೂ ಅಗೋಚರ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ 'ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ'ಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಇವು ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದೆ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಚಲಿಸುವ ಕಾರಣ ಇವುಗಳನ್ನು 'ಭೂತ ಕಣಗಳು' (Ghost Particles) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರೊ. ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಲ್ಜೆನ್ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ (Antarctica) ಆಳವಾದ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ 'ಐಸ್ಕ್ಯೂಬ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ'ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾದ ಹಿಮದ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಘನ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೆನ್ಸರ್ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ದೂರದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು, ಕಪ್ಪು ರಂಧ್ರಗಳು (Black Holes) ಹಾಗೂ ನಕ್ಷತ್ರ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಂದ (Supernova) ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಕ್ತಿಯ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಯೋಜನೆಯ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಹಾಲ್ಜೆನ್ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಖಗೋಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯುಗ:
ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಲ್ಜೆನ್ ಅವರ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳ ಬದಲಿಗೆ, ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಕಿಂಡಿ ತೆರೆದಿದೆ. ಇದು 'ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ' (Neutrino Astronomy) ಎಂಬ ನೂತನ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಅಮೆರಿಕದ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಸಂಜಾತ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹಾಲ್ಜೆನ್ ಅವರ ದಶಕಗಳ ಅವಿರತ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಸಾಲಿನ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಹಾಗೂ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿದ್ದು, ಡಿಸೆಂಬರ್ 10ರಂದು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.