ಭಾರತೀಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ದೀಪಕ್ ಧಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ಡಿರಾಕ್ ಮೆಡಲ್ 2026' ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು 'ಐಐಎನ್‌ಎಸ್‌ಎ' (IINSA) ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ದೀಪಕ್ ಧಾರ್ ಅವರಿಗೆ 2026ರ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ 'ಡಿರಾಕ್ ಮೆಡಲ್' (Dirac Medal) ಒಲಿದುಬಂದಿದೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಥಿಯರೆಟಿಕಲ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್' (ICTP) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

Also read

ಬೆಂಗಳೂರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಹಾರ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದಾಳಿ: ಸಿಕ್ತಿದ್ದು ಏನೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಾ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಡೀಟೆಲ್ಸ್

ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ (Statistical Mechanics) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಗಣನೀಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ವರ್ಷ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಜಾಗತಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪಕ್ ಧಾರ್ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮಹತ್ವ: ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಕಣಗಳ ಸಮೂಹವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ 'ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್' ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ ಅವರು ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕೇವಲ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಸಂಕೀರ್ಣ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ 'ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಥಿಯರೆಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್' (ICTS) ಜೊತೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಧಾರ್, ಸಂಕೀರ್ಣ ಭೌತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹಿಂದಿ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌ವರೆಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಾಪ್‌ಗಢದ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ 1951ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ದೀಪಕ್ ಧಾರ್, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ತಂದೆ ತಂದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದವು. ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಐಐಟಿ ಕಾನ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ (MSc) ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗೆ (Caltech) ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್‌ಮನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದ ಅವರು, ದಿಗ್ಗಜ ವಿಜ್ಞಾನಿ ರಿಚರ್ಡ್ ಫೇನ್‌ಮನ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲೇ ಬೋಧನಾ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ (Teaching Assistant) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ 1978ರಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

Also read

BREAKING: ED ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಹುಲ್ ನವೀನ್ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಆದೇಶ

ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಮರಳಿ ಸೇವೆ: ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ, ಧಾರ್ ಅವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಮುಂಬೈನ ಮುಂಬಯಿ ಟಾಟಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ (TIFR) ಸೇರಿದ ಅವರು, ನಂತರ ಐಐಎಸ್ಇಆರ್ (IISER) ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೂರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ 'ಧಾರ್ಸ್ ಬರ್ನಿಂಗ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್' (Dhar's burning algorithm) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಇದು ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು:

• ಬೋಲ್ಟ್ಜ್‌ಮನ್ ಪದಕ (2022): ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾದ ಬೋಲ್ಟ್ಜ್‌ಮನ್ ಪದಕ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

• ಪದ್ಮಭೂಷಣ (2023): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ.

• ಡಿರಾಕ್ ಮೆಡಲ್ (2026): ಐಸಿಟಿಪಿ (ICTP) ನೀಡುವ ಈ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಈಗ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. (1985 ರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ).

ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲಿತ ಮಗುವೊಂದು, ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ವಿದೇಶದ ಆಕರ್ಷಕ ಆಫರ್ ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿರುವುದು ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.