ವಿಶ್ವ ಸಿನೆಮಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ Cannes Film Festival ಬಂದಾಗ, ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುವುದು ಸಿನಿಮಾ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲ — ತಾರೆಯರ fashion parade.
“ಯಾರು ಯಾವ designer dress ಧರಿಸಿದರು?”
“ಯಾರ red carpet look trend ಆಯ್ತು?”
“ಯಾರ photo social mediaನಲ್ಲಿ viral ಆಯ್ತು?”
ಇವೇ headlineಗಳು. ಆದರೆ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಕೇಳಿಸೋದಿಲ್ಲ — ಕಾನ್ಸ್ ನಿಜಕ್ಕೂ fashion carnivalನಾ? ಅಥವಾ ವಿಶ್ವ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ film festivalನಾ?
ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಇಂದು ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಿಗೆ ಕಾನ್ಸ್ನ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶದ ಅರಿವು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಜಗತ್ತಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಿನಿಮಾಗಳು, ಹೊಸ ಕಥನ ಶೈಲಿಗಳು, ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳ ವೇದಿಕೆ. ಆದರೆ ಹಲವರಿಗೆ ಅದು Instagram glamour event ಆಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಂತಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನೂ ಕಹಿ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಕೆಲವರು ಕಾನ್ಸ್ಗೆ ಸಿನಿಮಾದ ಸಾಧನೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರ ಯಾವುದೇ ಸಿನಿಮಾ festival selectionನಲ್ಲಿ ಇರೋದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ cinematic panel ಅಥವಾ artistic discussionನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಾಂಡ್ sponsorships, PR agencies ಮತ್ತು paid appearances ಮೂಲಕ red carpet ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಂದರೆ, artistic recognitionಗಿಂತ visibilityಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ.
ಒಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸಿ — ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ film festivalಗೆ ಹೋಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಲ್ಲಿನ festival history, world cinema ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಬಗ್ಗೆ basic knowledge ಕೂಡ ಇಲ್ಲ ಅಂದ್ರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ embarrassment ಅಲ್ಲ; ಅದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾದ imageಗೂ ಹಾನಿ.
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ foreign media ಅಥವಾ international journalists ಸರಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದಾಗಲೂ, ನಮ್ಮ ಕೆಲ “global stars” awkward silenceನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತವೆ. ಕಾರಣ ಸ್ಪಷ್ಟ — ಅವರು cinema discourseಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, glamour showcaseಗಾಗಿ ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ಕಾನ್ಸ್ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಯಾವುವು?
ಹೊಸ ಸಿನೆಮಾ ಭಾಷೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಕಥನ ವಿಧಾನಗಳು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ಪಾತ್ರ.
Future of cinema.
ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ media coverage ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
“Best dressed celebrity.”
“Red carpet fashion analysis.”
ಇದು ಕೇವಲ superficial coverage ಅಲ್ಲ; ಇದು ಭಾರತೀಯ celebrity cultureನ ಒಳಗಿನ insecurityಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ.
ನಾವು ಜಗತ್ತಿನ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಲೆಯನ್ನು represent ಮಾಡಬೇಕಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ glamour ಅನ್ನು represent ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ — ಕಾನ್ಸ್ಗೆ ಹೋಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಲಾಭವಾಗುತ್ತಿದೆ?
ಯಾವ ಹೊಸ film collaborations ಹುಟ್ಟುತ್ತಿವೆ?
ಯಾವ independent filmmakersಗೆ global reach ಸಿಗುತ್ತಿದೆ?
ಯಾವ ಭಾರತೀಯ ಕಥೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ?
ಉತ್ತರ ಬಹಳ ಸೀಮಿತ. ಆದರೆ social media publicity ಮಾತ್ರ ಅತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಭಾರತೀಯ celebrity cultureನ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ಇಲ್ಲಿ “appearance”ಗೆ “art”ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಒಬ್ಬ ನಟಿಯ dress national headline ಆಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ independent filmmaker international criticsನಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರೂ ಅದು ಮುಖ್ಯ ಸುದ್ದಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು film circlesಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಇನ್ನೂ “serious cinematic culture”ಗಿಂತ “song-dance glamour industry”ಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಮನೋಭಾವ ಉಳಿದಿದೆ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪ್ಪಾದ perception ಆದರೂ, ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಬದಲು ನಾವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮದೇ stereotypesನ reinforce ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.
ಜಪಾನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇರಾನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ದೇಶಗಳ filmmakers ಕಾನ್ಸ್ಗೆ ಹೋಗುವಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇಶದ cinematic identityಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳು, ಅವರ ಕಥೆಗಳು, ಅವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣವೇ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಭಾರತದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ viral ಆಗುವುದು ಏನು?
“Who wore what?”
ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಷಾದಕರ.
ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. Satyajit Ray, Adoor Gopalakrishnan, Shyam Benegal ಅವರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾಗೆ ಗೌರವ ತಂದವರು. ಅವರು international festivalsಗೆ fashion icons ಆಗಿ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ; filmmakers ಆಗಿ ಹೋದರು. ಇಂದು ಆ ಪರಂಪರೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ PR-driven celebrity culture ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ಕಹಿ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಕೆಲ celebritiesಗೆ Cannes invitation ಅಂದ್ರೆ ಅದು artistic honour ಅಲ್ಲ; ಅದು social media validation. Red carpet ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ನಡೆಯುವುದು, ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು “global icon” ಎಂದು headline ಕೊಡುವುದು — ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ಕಥೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ festivalನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ cinema discourseನಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಶೂನ್ಯ.
ಇದು ಖಾಲಿ glamour.
ಸಮಸ್ಯೆ glamourದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು glamour ಯಾವತ್ತೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ glamour, artನನ್ನೇ ಮೀರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಸಿನಿಮಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ contentಗಿಂತ packagingಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾನ್ಸ್ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಖಂಡಿತ ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ ಅದು meaningful representation ಆಗಿರಬೇಕು. ಅದು ಭಾರತೀಯ ಕಥೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ filmmakers ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ cinematic thoughtನ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವಾಗಿರಬೇಕು — not just designer costumes and curated photoshoots.
ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ:
ನಾವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀವಾ?
ಅಥವಾ celebritiesಗಳ fashion portfolio update ಮಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀವಾ?
ಯಾಕೆಂದರೆ, ಕಲೆ ಇಲ್ಲದ glamour ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳ attention ಕೊಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಯಾವತ್ತೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಗೌರವ ತಂದುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
