ನವರಾತ್ರಿ: ಶಕ್ತಿ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆಯ ಮಹೋತ್ಸವ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಡಗರದಿಂದ ಆಚರಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹೋತ್ಸವ. ಅಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮದ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಥಮೆಯಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಒಂಬತ್ತು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಈ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ-ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ 'ನವ' (ಒಂಬತ್ತು) ಮತ್ತು 'ರಾತ್ರಿ' ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಈ ಉತ್ಸವವು ಶಕ್ತ್ಯಾರಾಧನೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. 2026ರಲ್ಲಿ ಶರದ್ ನವರಾತ್ರಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಿಂದ 20ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ನವರಾತ್ರಿಯ ಆಚರಣೆಗೆ ಹಲವು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಶ್ರೀದುರ್ಗೆಯು ಅವತರಿಸಿದಳು. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಅವಳು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ತಂದಳು. ಇನ್ನೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ದುರ್ಗಾದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅವಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದನು.
ನವದುರ್ಗೆಯರ ಆರಾಧನೆ
ನವರಾತ್ರಿಯ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ:
1.ಶೈಲಪುತ್ರಿ – ಹಿಮವಂತನ ಮಗಳು; ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯದ ಸಂಕೇತ.
2.ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ – ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಮೂರ್ತಿ.
3.ಚಂದ್ರಘಂಟಾ – ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವವಳು.
4.ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾ – ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಶಕ್ತಿ.
5.ಸ್ಕಂದಮಾತಾ – ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ತಾಯಿ; ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಪ್ರತೀಕ.
6.ಕಾತ್ಯಾಯನಿ – ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿ ಸಂಹಾರಿಣಿ.
7.ಕಾಲರಾತ್ರಿ – ಭಯ ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವವಳು.
8.ಮಹಾಗೌರಿ – ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ.
9.ಸಿದ್ಧಿದಾತ್ರಿ – ಸಕಲ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ದೇವತೆ.
ಆಚರಣೆಯ ವೈವಿಧ್ಯ
ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ನವರಾತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ನಾಡಹಬ್ಬವಾಗಿ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಗೊಂಬೆ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸುವುದು ವಿಶೇಷ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪಂಡಾಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಗರಬಾ ಮತ್ತು ದಾಂಡಿಯಾ ನೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೊಮ್ಮೆಗೊಂಬೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಮಲೀಲಾ ಮತ್ತು ರಾವಣ ದಹನದ ಮೂಲಕ ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ
ನವರಾತ್ರಿಯು ಕೇವಲ ಪೂಜೆ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ ಮತ್ತು ಮಾತ್ಸರ್ಯದಂತಹ ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉಪವಾಸ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತರು ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪವೂ ಶೌರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಕರುಣೆ, ಪವಿತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಂತಹ ಮಾನವ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ ಐಕ್ಯತೆ, ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ದುರ್ಗೆಯ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಈ ಹಬ್ಬವು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಉಪಸಂಹಾರ
ನವರಾತ್ರಿಯು ಶಕ್ತಿ, ಭಕ್ತಿ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಸಮಾಗಮದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಸತ್ವದೆಡೆಗೆ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನದೆಡೆಗೆ, ದುರ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಸದ್ಗುಣಗಳೆಡೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಯಾಣವಿದು. ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಶಕ್ತಿ ಮೂಡಲಿ.
ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಷ.ಬ್ರ.ಡಾ.ಅಭಿನವ ರಾಮಲಿಂಗ ಪಟ್ಟದೇವರು.
ಶ್ರೀ ಸದ್ಗುರು ರಾಮಲಿಂಗ ಶಿವಶರಣ ಮಠ ಸಲಗರ – 413216
ತಾ|| ಅಕ್ಕಲಕೋಟ, ಜಿ|| ಸೋಲಾಪುರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ
ದೂರವಾಣಿ – 9845763534, 9341137882.
